MESNEVÎ-İ ŞERÎF’TE SABIR ve SABIR EĞİTİMİ

Abstract

İnsanların toplum içinde huzur ve güven içinde yaşayabilmesiiçinyardımseverlik, dayanışma, alçakgönüllülük, duygudaşlık, hoşgörü, kanaat, sabır gibi başat değerlerin birey ve toplum tarafından benimsenmesi gerekir. Teknolojinin gelişmesiyle beraber insanlardaha konforlu yaşamaya başlamış, neticede bu durum onlarınarzu ettikleri pek çok şeye anında erişmelerine imkân tanımıştır. Bu husus ne yazık ki zamanla insanoğlunda tatminsizliğe sebep olmuşböylece insan hemen her şeyi tüketir hâle gelmiştir. Kapalı bir mekândan (ev), başka kapalı mekânlara (okul, hastane, sinema, alışveriş merkezi, iş yeri ve benzeri) gidip gelmek şeklinde tekdüzeleşen modern yaşam biçiminde bencillik ve duyarsızlık artmakta, sabır ise gittikçe azalmaktadır. Maalesef sabırsızlık, çağımızın temel problemlerinden biri olmuştur.Mesnevî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin (1207-1273) dinî tasavvufi öğütleri içeren kıssalarının yer aldığı hacimli bir eserdir. Yaklaşık yirmi altı bin beyitten oluşan bu eser çok beğenilmiş, tercüme ve şerhleri yapılmış, Mesnevîsözlükleri hazırlanmış, hâsılı Mesnevî çevresinde bir edebiyat teşekkül etmiştir. Çalışmanın amacı, Mesnevî bağlamında Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin algı, hayal ve tasavvur dünyasında sabrın konumunu belirlemektir. Mesnevîdeki sabır eğitimi ile ilgili düşünceler üzerinden değerler eğitimi geleneğimizde sabrın yerini ve önemini tespit etmek çalışmanın hedefleri arasındadır. Çalışmanın bir başka hedefi ise sanatkârı, yaşadığı devrin zihniyetinden ayrı düşünmek mümkün olmadığından Mevlânâ’nın yaşadığı çağdaki sabır algısı hakkında fikir edinmek ve bu kavramıngünümüz insanı tarafından anlaşılmasına ve benimsenmesine katkı sağlamaktır. Söz konusu eserde Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, sabrı doğrudan veya dolaylı olarak pek çok varlık ve kavramlarla ilişkilendirmiş; sabrı başarının, mutluluğun, sıkıntıdan kurtulmanın anahtarı olarak görmüş,bu kavramın eğitim vasıtasıyla fert ve topluma kazandırılabilmesi için farklı üslup özelliklerinden yararlanmıştır. MakaledeMesnevî-i Şerîf’te sabrın hangi varlık ve kavramlarla edebî yönden nasıl ilişkilendirildiği üzerinde durulmakta, değer aktarımı bağlamında sabrın Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî tarafından nasıl bir üslupla anlatıldığı incelenmektedir. Sabrın anlamı açıklandıktan sonra ayet ve hadislerde, tasavvuf kültüründe, söz varlığımızda sabrın ne ifade ettiği ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Ardından Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin bu kavramı hangi teşbih, hayal ve tasavvurlar çerçevesinde kullandığıtetkik edilmekte, elde edilen veriler grafikyardımıyla yorumlanmakta ve konu hakkında çıkarımlarda bulunulmaktadır.